گواهی حصر وراثت | مدت، مدارک و مراحل آن

گواهی حصر وراثت (مدت، مدارک و مراحل آن)

 

گواهی انحصار وراثت در واقع مدرکی قانونی است که مشخص می‌کند وراث متوفی چند نفر و چه اشخاصی هستند و هرکدام به چه میزان از ارث سهم می‌برند.

 

√ به بیان دیگر اموال به جا مانده از شخص فوت شده به چه کسانی می‌رسد،که این گواهی در هر اقدامی از جمله تقسیم ترکه، وصول طلب، مراجعه به ادارات دولتی و.. از سوی وراث یا اشخاص ذی نفع (به طور مثال طلبکار) لازم است. که آن را به دو صورت محدود و نامحدود صادر می کنند.

 

گواهی انحصار وراثت چند نوع می باشد؟

 

| گواهی حصر وراثت محدود: هنگامی که ارزش اموال به جا مانده از متوفی تا سقف ۵۰ میلیون تومان یا کمتر باشد گواهی انحصار وراثت محدود از سوی شورای حل اختلاف صادر می‌ شود.

 

| گواهی انحصار وراثت نامحدود: چنانچه ارزش ریالی ماترک بیش از ۵۰ میلیون تومان باشد گواهی انحصار وراثت نامحدود صادر می‌ شود.

 

√ تفاوت این دو گواهی حصر وراثت در تشریفات صدور آنها می‌باشد بدین گونه که برای انحصار وراثت نامحدود می بایست اسامی وراث و میزان سهم الارث آنها در روزنامه های کشور در یک نوبت توسط شورای حل اختلاف آگهی شود

 

√ به این منظور که اگر شخص ثالثی، ذی نفع در اموال به جا مانده از متوفی است، اعلام کند و تا حدود یک ماه پس از آن، گواهی صادر می‌شود اما گواهی انحصار وراثت محدود این تشریفات را ندارد.

 

√ در هر صورت صدور این گواهی برای اموری همچون تقسیم سهم الارث یا دستور فروش یا انتقال ترکه یا مراجعه به ادارات دولتی و همچنین امور دیگری همچون مطالبه مهریه همسر متوفی لازم است.

 

√ به طور مثال پس از فوت شخصی در صورت مطالبه مهریه توسط همسرش یکی از مدارک لازم گواهی حصر وراثت می باشد که چنانچه متوفی مالی داشته باشد ابتدا بدهی اش در خصوص مهریه پرداخت می‌شود و مابقی اموال میان وراث تقسیم خواهد شد.

 

√ همانطور که اشاره شد گواهی حصر وراثت می تواند جهت احقاق حق هر فرد ذی‌نفعی غیر از ورثه باشد. در نتیجه هر شخصی که از ماترک متوفی (اموال به جا مانده از متوفی) ذی‌نفع باشد می تواند تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت کند و یا حتی به مفاد آن بدون محدودیت زمانی اعتراض کند.

 

√ در اهمیت وجود این گواهی باید گفت که ورثه یا هر ذی‌نفعی جهت هرگونه اقدام حقوقی در بانک ها، ادارات دولتی، دفاتر اسناد رسمی و … نیازمند صدور این گواهی هستند.

 

مدارک لازم جهت اخذ گواهی حصر وراثت

 

| گواهی فوت

 

هنگام تنظیم دادخواست انحصار وراثت ضمیمه کردن اصل گواهی فوت متوفی و همچنین تصویر برابر با اصل شده آن ضروری است.

 

| استشهادیه

 

یکی دیگر از مدارک مورد نیاز، اخذ استشهادیه محضری است که می‌بایست در دفاتر ثبت اسناد رسمی تنظیم شود بدین صورت که سه نفر که وراث متوفی را می‌شناسند ذیل فرم مخصوصی که دفاتر آماده نمودند امضا و گواهی می‌ کنند.

 

| گواهی مالیات بر ارث

 

چنانچه اموال به جا مانده از متوفی بیش از ۵۰ میلیون تومان ارزش گذاری شده باشند برای تقسیم یا انتقال اموال، پرداخت مالیات آنها الزامی است.

اما چنانچه متوفی قبل از سال ۹۵ فوت شده باشد تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث به اداره امور اقتصاد و دارایی آخرین محل اقامت متوفی ضروری است اما نیازی به پرداخت مالیات نیست و تنها مشخصات متوفی و اموال وی به اداره دارای اعلام می گردد.  در نتیجه رسید گواهی مالیاتی صرفاً برای صدور گواهی انحصار وراثت متوفیان قبل از سال ۹۵ لازم است.

 

| تصاویر شناسنامه متوفی و وراث وی

 

شخص متقاضی صدور گواهی حصر وراثت علاوه بر تصویر برابر با اصل شده شناسنامه خود می‌بایست تصاویر شناسنامه سایر وراث و همچنین شناسنامه متوفی را ارائه کند.

 

| عقدنامه یا رونوشت برای متوفی دارای همسر

 

| وصیت نامه رسمی متوفی در صورت وجود

 

متوفی تنها یک سوم اموال خود را می‌تواند در وصیت تقسیم کند. باقی اموال تحت قوانین حصر وراثت تقسیم خواهند شد.

 

اخذ گواهی حصر وراثت توسط ذینفع

 

√ فرد ذینفع در اموال متوفی می تواند هر شخص دیگری غیر از ورثه باشد به طور مثال طلبکار به منظور وصول طلب خود سهم خواهی می کند یا ذی‌ نفع دیگری که به موجب وصیت نامه مالی به او می‌ رسد و اگر وصیت عهدی از سوی متوفی تنظیم شده باشد در این صورت شخصی به نام وصی مأمور به انجام امور وصیت شده است.

 

√ در نتیجه این افراد برای هرگونه اقدامی همچون و‌صول طلب یا اجرای وصیت نامه نیاز به گواهی حصر وراثت دارند و در شرایطی که به هر دلیلی همکاری لازم از سوی ورثه با ذی‌نفع صورت نگیرد، فرد ذی نفع می تواند با ارائه مدارک زیر، شخصا اقدام به اخذ گواهی حصر وراثت کند:

 

• اصل و کپی مدارک شناسایی متقاضی (کارت ملی و شناسنامه)

 

• استشهادیه محضری

 

• اصل وصیت نامه چنانچه ذی‌ نفع وصی باشد و برای انجام امور وصیت نیاز به دسترسی به اموال متوفی را داشته باشد یا اینکه به موجب وصیت نامه مالی به متقاضی برسد.

 

• اسناد و مدارکی که طلب داشتن ذینفع را ثابت کند از قبیل سفته، چک، قولنامه، قرارداد، دادنامه یا رای دادگاه و.. در صورتی که ذینفع طلبکار باشد.

 

• درخواست استعلام هویت وراث از ثبت احوال

√ شخص ذی نفع برای اخذ این گواهی ابتدا می بایست استشهادیه محضری را دریافت کند به این صورت که در دفاتر ثبت اسناد رسمی فرم استشهادیه توسط ذی‌نفع کامل می‌ شود و در آن مشخصات وراث با امضای ۳ نفر شاهد تایید می‌ شود.

 

√ در مرحله بعد متقاضی می بایست با همراه داشتن مدارک گفته شده دادخواست خود مبنی بر صدور گواهی حصر وراثت را ثبت کند و پس از ارجاع درخواست متقاضی به شورای حل اختلاف در صورت در دسترس نبودن شناسنامه وراث، شخص ذی‌ نفع باید استعلام هویت ورثه را بخواهد، که شورای حل اختلاف از سازمان ثبت احوال استعلام می‌گیرد.

 

√ پس از انجام این مراحل همانطور که گفته شد آگهی حصر وراثت متوفی توسط شورای حل اختلاف در روزنامه چاپ می‌شود و پس از یک ماه اگر شخص دیگری ادعایی بر اموال متوفی نداشت گواهی صادر می شود.

 

همکاری و موافقت همه وراث برای تقاضای صدور گواهی حصر وراثت

 

ممکن است متقاضی صدور این گواهی فردی ذی‌نفع از اموال متوفی غیر از ورثه باشد در نتیجه لزومی در خصوص اجتماع و توافق همه وراث بدین گونه که همگی با هم درخواست صدور گواهی را ارائه دهند وجود ندارد زیرا به هر دلیلی امکان عدم دسترسی به همه وراث یا شناسنامه‌های آنها یا عدم همکاری آنها وجود دارد و این موارد توسط شورای حل اختلاف از اداره ثبت احوال استعلام می شود.

 

مرجع صلاحیت دار گواهی حصر وراثت

 

شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی ملاک صلاحیت رسیدگی به صدور گواهی حصر وراثت می باشد که پس از بررسی اسناد و مدارک یادشده یک نوبت آگهی در روزنامه های کشور به دستور شورای حل اختلاف ذی‌ صلاح منتشر می‌ شود و اگر شخصی ادعا یا اعتراضی نسبت به این پرونده یا اموال داشته باشد مشخص شود.

 

پس از گذشت یک ماه از انتشار آگهی اگر کسی مدعی نشود قاضی گواهی حصر وراثت را صادر می‌کند که این گواهی کاملاً متفاوت با تقسیم ترکه میباشد و در اصل مدرک مورد نیاز برای این امر می باشد.

 

طبقات وراث

 

مطابق قانون وراث در سه طبقه اولویت بندی می شوند که با حضور افراد طبقه اول، افراد طبقه دوم ارث نمی‌ برند و به همین صورت افراد طبقه سوم در صورت حضور افراد طبقه دوم یا اول، مالی تحت عنوان ارث نمی‌ برند به استثناء همسر متوفی (به عقد دائم) که نسبت به سهم الارث خود در همه طبقات ارث می برد.

 

| طبقه اول: پدر و مادر، فرزندان و در صورت فوت آنها، نوه‌‌ها و همسر متوفی

| طبقه دوم: پدر بزرگ و مادر بزرگ، خواهر و برادر و در صورت نبود آنها، فرزندانشان و همسر متوفی

| طبقه سوم: همسر متوفی، عمه و عمو، خاله و دایی و در صورت نبود آنها، فرزندانشان

 

در نبود نسبت های یادشده به خاله و دایی و عمه و عموی پدر و مادر متوفی ارث می رسد.

 

---

∴ پرسش و پاسخ

 

گواهی انحصار وراثت یا به عبارتی گواهی حصر وراثت چیست؟

 

به سند قانونی گفته می شود که تعیین کننده این است که وراث متوفی چند نفر و چه اشخاصی هستند و هرکدام به چه میزان از ارث سهم می‌برند.

 

برای درخواست گواهی انحصار وراثت چه مدارکی لازم می باشد؟

 

مواردی همچون گواهی فوت ، تصاویر شناسنامه متوفی و سایر وراث و موارد دیگری که به توضیح آن پرداختیم برای صدور گواهی نیاز می باشد.